Ζούμε σε κοινωνίες φόβου. 

Εγκληματικότητα στα ύψη, εργασιακή ανασφάλεια, προσωπικά αδιέξοδα. Φόβος για το τι θα μας συμβεί, φόβος για το τι συμβαίνει, φόβος για το εάν θα συμβεί. Όπου και να γυρίσουμε το κεφάλι μας σκοτεινά σοκάκια, τρομακτικοί άνθρωποι και δυστοπικές καταστάσεις που ανεβάζουν την πίεση και κάνουν την καρδιά μας να χτυπά σαν ταμπούρλο! Η κοινωνία του φόβου σε όλο της το μεγαλείο…

Πως όμως φτάσαμε να ζούμε με τόσο φόβο στην καθημερινότητά μας; 

Πολλοί θα πουν η πανδημία. Ναι, συμφωνώ εν μέρει. Η πανδημία φταίει για πολλά πράγματα. Όντως καλλιέργησε φόβο. Ίσως, το χειρότερο φόβο από όλους: τον φόβο του θανάτου, τον φόβο του οριστικού τέλους, τον φόβο ενός νέου μεταπανδημικού κόσμου…   

Πριν την πανδημία, όμως, δεν φοβόμασταν; 

Πόσες φορές σηκωθήκαμε μέσα στην νύχτα ακούγοντας έναν περίεργο θόρυβο από το σαλόνι, που μετά απλώς ανακαλύψαμε ότι προέρχονταν από το μισάνοιχτο παράθυρο της κουζίνας; 

Ας είμαστε ειλικρινείς. Ο φόβος που βιώνουμε στην καθημερινότητά μας υπάρχει πολύ πιο πριν από την πανδημία. Στην πραγματικότητα, είναι ένα από τα αρχαιότερα συναισθήματα στο ανθρώπινο γένος. Για τους αρχαίους Έλληνες, ο Φόβος ήταν γιος της Αφροδίτης και αδελφός του Έρωτα, της Αρμονίας και του Δείμου. Γνωστός για τα πύρινα μάτια του και το τεράστιο στόμα του γεμάτο κοφτερά δόντια, δεν απέχει από αυτό που εμείς φανταζόμαστε σήμερα ως διάβολο.

Για μισό λεπτό, όμως, αν ο Φόβος είναι αδελφός του Έρωτα, μήπως τελικά αυτά τα δύο αδέρφια δεν είναι παρά ένα σύμβολο ενός ανεξήγητου δυαδισμού; Κάτι σαν ένας συναισθηματικός Ιανός. Δηλαδή, αν ο Έρωτας ενώνει τους ανθρώπους, μήπως τελικά ο Φόβος τους χωρίζει; 

Και ο φόβος όντως χωρίζει. Πόσες φορές αποφεύγουμε να μιλήσουμε στον γείτονα, επειδή ενδόμυχα φοβόμαστε ότι κάτι κακό θα συμβεί; Γιατί άραγε αντιμετωπίζουμε με σκεπτικισμό και καχυποψία την διαφορετικότητα; Επειδή κάποιος έχει διαφορετική θρησκεία, χρώμα δέρματος ή σεξουαλικό προσανατολισμό, δεν σημαίνει ότι είναι κίνδυνος. Ίσως, τελικά οι κοινωνίες ομοιότητας, τις οποίες πασχίσαμε τόσο σκληρά να δημιουργήσουμε στο παρελθόν, να μην είναι τίποτα άλλο από μία ψεύτικη γυάλα που εκκολάπτει φόβους, στενόμυαλους ανθρώπους και αυταρχικούς ηγέτες.

Αν προεκτείνουμε αυτό τον συλλογισμό, ερχόμαστε στο συμπέρασμα ότι οι διακρίσεις, ακόμα και ο ρατσισμός, στηρίζονται σε ανεδαφικούς (και γελοίους) φόβους. Ένας ρατσιστής άνθρωπος απλώς φοβάται… να μην φοβάται! Μεγάλη συζήτηση που θα την κάνουμε βέβαια άλλη φορά! Μην φοβάστε!

Πίσω στα δικά μας τώρα…

Όσο περίεργα αν ακούγονται τα παραπάνω, οι κοινωνίες φόβου γεννούν κι ένα παράδοξο. Ο φόβος φέρνει χρήμα! Στην εποχή του μεταμοντερνισμού, ο φόβος έχει μετατραπεί σ’ ένα κερδοφόρο εμπορικό προϊόν. Για σκεφτείτε. Πόσες φορές βλέπουμε με κομμένη την ανάσα θρίλερ, περιπέτειες, ταινίες τρόμου, ψυχολογικές ταινίες και, φυσικά…  ειδήσεις!

Διασκεδάζουμε με τον φόβο.

Βγάζουμε χρήματα με τον φόβο.

Γελάμε με τον φόβο.

Είναι λιγάκι οξύμωρο πως όλη αυτή η κουλτούρα φόβου αναπτύσσεται και χαίρει αποδοχής στην γκροτέσκ κοινωνία που έχουμε δημιουργήσει. Από την μία, κατανοούμε ότι ζούμε στην κοινωνία του φόβου και, από την άλλη, διασκεδάζουμε λέγοντας τρομακτικές ιστορίες ή γελώντας με τρομακτικές μορφές. Ωστόσο, πιο λογικό δεν θα ήταν να προσπαθούμε να αποδομήσουμε τον φόβο που έχει ριζώσει στις κοινωνίες μας και να διεκδικήσουμε την ελευθερία που αυτός μας στερεί; Γιατί αν ο φόβος χωρίζει τους ανθρώπους, τότε αυτόματα καταπατά και την προσωπική μας ελευθερία να κοινωνικοποιηθούμε, να μιλήσουμε, να ερωτευτούμε…  

Αν όμως, ο φόβος καταπατά προσωπικές μας ελευθερίες, μήπως τελικά είναι και μία προσωπική υπόθεση του καθενός και της καθεμίας μας ξεχωριστά; Φοβόμαστε όλοι μαζί ή ξεχωριστά; 

Αυτό είναι ίσως και το δυσκολότερο ερώτημα στην κατανόηση του φόβου.

Μέχρι, όμως, οι ψυχολόγοι να μας απαντήσουν σ’ αυτό το ερώτημα, η Ιστορία μας διδάσκει ότι η πρόοδος συντελείται χωρίς τον Φόβο. Σκεφτείτε. Αν ο άνθρωπος συνέχιζε να φοβάται τους αιθέρες, δεν θα είχαν εφευρεθεί ποτέ τα αεροπλάνα. Αν φοβόμασταν το άγνωστο, δεν θα είχαμε πατήσει ποτέ το πόδι μας στην Σελήνη…

Όσο περισσότερο ζούμε στις φοβικές κοινωνίες μας, τόσο λιγότερο εξελισόμαστε. Σε όλα τα επίπεδα. Όχι μόνο ηθικά, αλλά και οικονομικά, πολιτικά, τεχνολογικά. Ίσως τελικά, το να ξεφύγουμε από την κοινωνία φόβου στην οποία ζούμε, να φαίνεται (ή και να είναι) δύσκολο. Το οφείλουμε, όμως, τόσο στους εαυτούς μας, όσο και στις επόμενες γενιές ανθρώπων που θα εμφανιστούν σ’ αυτόν τον πλανήτη και σίγουρα δεν αξίζουν να ζήσουν σε μία κοινωνία φόβου, όπου ο φόβος θα έχει μετεξελιχθεί σε τρόμο και παράνοια…

Advertisement

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s